Εξωσωματική γονιμοποίηση[In Vitro Fertilization ή IVF]

Η IVF είναι η τεχνική κατά την οποία το ωάριο μιας δότριας γονιμοποιείται σε ένα τρυβλίο petri. Το σχηματιζόμενο έμβρυο αναπτύσσεται εκεί επί 48 ώρες και στη συνέχεια με ειδική σύριγγα εμφυτεύεται στη μήτρα της δότριας, όπου υπό φυσιολογικές συνθήκες θα συνεχιστεί η ανάπτυξή του. Η IVF είναι μέθοδος απλή και ακίνδυνη.

Απαραίτητα στοιχεία

Για την εφαρμογή της IVF απαραίτητα στοιχεία είναι:

§          Ώριμο ωάριο, έτοιμο για γονιμοποίηση

§          Σπερματοζωάρια, που προέρχονται: i)είτε από σπέρμα του ίδιου του συζύγου[ομόλογη τεχνητή γονιμοποίηση], είτε από ii) σπέρμα ενός ξένου δότη[ετερόλογη τεχνητή γονιμοποίηση]

§          Σύστημα το οποίο θα τα φέρει σε επαφή

§          Θρεπτικό υλικό στο οποίο θα αναπτυχθούν τα πρώτα στάδια του εμβρύου

Πριν την IVF

Πριν το ζευγάρι αρχίσει το πρόγραμμα της IVF, θα πρέπει να έχει ενημερωθεί για την τεχνική. Επιπλέον, για τρεις μήνες πριν την έναρξη της θεραπείας θα πρέπει το ζευγάρι να κάνει εξετάσεις για τον ιό της ανοσοανεπάρκειας HIV[AIDS] και εξετάσεις για τον ιό της ηπατίτιδας Β[HBV].

Ενδείξεις για IVF

Η IVF (σε περιπτώσεις ανδρικής στειρότητας) χρησιμοποιείται όταν υπάρχουν:

                    i.            Απόφραξη

                   ii.            Αποτυχία μικροχειρουργικής επέμβασης

                  iii.            Διαταραχές σπέρματος:

§          Όγκου

§          Κινητικότητας σπερματοζωαρίων

§          Μορφολογίας σπερματοζωαρίων

§          Αριθμού σπερματοζωαρίων

§          Αντισώματα

§          Ορμόνες

Τεχνική

Η λήψη των ωοκυττάρων έγινε αρχικά με τη χρησιμοποίηση λαπαροσκοπίου. Η χρησιμοποίηση των υπερήχων και η διακολπική αναρρόφηση με υπερηχογραφικό έλεγχο άλλαξε την αρχική μέθοδο και επέτρεψε τη λήψη των ωοκυττάρων χωρίς λαπαροσκόπηση. Έτσι αφού προηγηθεί διέγερση των ωοθηκών και προσδιορισθεί η κατάλληλη ημέρα γίνεται η λήψη των ωοκυττάρων χωρίς να απαιτείται γενική αναισθησία. Το σπέρμα συλλέγεται δύο ώρες πριν από τη χρησιμοποίηση του και μετά από κατάλληλη προετοιμασία οι γαμέτες τοποθετούνται στο θρεπτικό υλικό. Τα Hams F10, Earl’s medium., Menezo medium και άλλα έχουν δοκιμαστεί με επιτυχία. Όλα φαίνονται να ευνοούν τη γονιμοποίηση, την αυλάκωση και το ρυθμό ανάπτυξης. Επιπλέον έχουν χρησιμοποιηθεί προσθέματα πρωτεϊνικής σύστασης από τον ορό της μητέρας ή του ομφάλιου λώρου. Μετά από 40-44 ώρες ελέγχεται η πρόοδος της γονιμοποίησης και αν είναι φυσιολογική γίνεται η εμφύτευση στη μήτρα.

Η τεχνική αυτή μπορεί να συνοψισθεί σε έξι στάδια(πίνακας 1):

Στάδια που ακολουθούνται σε μια IVF διαδικασία

i.            Ωοθηκική διέγερση

ii.            Παρακολούθηση ανάπτυξης ωοθυλακίου

iii.            Παραλαβή των ωαρίων [ωοληψία]

iv.            Λήψη σπερματοζωαρίων

v.            Γονιμοποίηση

vi.            Μεταφορά του εμβρύου, το οποίο βρίσκεται στα πρώτα στάδια της αυλάκωσης [ 4 ή 8 βλαστομερίδια] στη μήτρα, 48 ώρες μετά τη γονιμοποίηση

Εμπλουτισμός του σπέρματος

Σε περιπτώσεις που το σπέρμα παρουσιάζει ανωμαλίες στον αριθμό, την κινητικότητα και τη μορφολογία των σπερματοζωαρίων, γίνεται και μια διαδικασία που αποσκοπεί στον εμπλουτισμό του σπέρματος. Η διαδικασία αυτή έχει ως εξής:

§          Λήψη δείγματος από το σπέρμα

§          Τοποθέτησή του σε αποστειρωμένο δοχείο

§          Εκεί αφήνεται να ρευστοποιηθεί για μισή ώρα στους 37^° C

§          Λαμβάνεται ένα μέρος για ανάλυση

§          Μεταφορά ορισμένου όγκου του σπέρματος με πιπέττα Pasteur και αραίωσή του στο τριπλάσιο με θρεπτικό υλικό

§          Φυγοκέντηση του αραιωμένου δείγματος και αφαίρεση του υπερκείμενου υγρού

§          Επίστρωση μικρής ποσότητας θρεπτικού υλικού και επώαση για 40-60 λεπτά στα εναπομείναντα σφαιρίδια των σπερματοζωαρίων

§          Αναρρόφηση του άνω μισού του θρεπτικού υλικού[περιέχει τα υψηλής κινητικότητας σπερματοζωάρια] και μεταφορά του σε άλλο σωλήνα

§          Λήψη δείγματος από τον παραπάνω σωλήνα και περαιτέρω ανάλυσή του

§          Πρόσθεση του εναιωρήματος των σπερματοζωαρίων στο θρεπτικό υλικό το οποίο περιέχει ώριμα ωοκύτταρα

Ποσοστό επιτυχίας

Από διαφόρα πειράματα σε άντρες που εμφανίζουν ολιγοσπερμία ή ασθενοσπερμία ή τερατοσπερμία ή συνδυασμούς αυτών, προκύπτει ο παρακάτω πίνακας (πίνακας 2):

Είδος ανωμαλίας σπέρματος